ఎనిమిదవ దినము

ఇంకొక్క దినము

ఏడు దినాలు మనం సుక్కాలో కూర్చున్నాం. లూలావ్‌ను ఊపాం. హోషానా రబ్బా నాడు మనం ఏడుసార్లు ప్రదక్షిణ చేసి, నిరవంజి కొమ్మలను కొట్టాం. సుక్కోత్ ముగిసింది.

అయినను హషేమ్ ఇలా అంటాడు: “ఎనిమిదవ దినమున మీకు పరిశుద్ధ సంఘసభ జరుగవలెను… అది ప్రత్యేక సభాదినము [అత్సెరెత్]” (లేవీయకాండము 23:36). ఇంకొక్క దినము ఎందుకు? రాషీ ఒక ఉపమానంతో వివరిస్తాడు:

ఇది ఒక రాజు తన కుమారులను కొన్ని దినముల పాటు విందుకు ఆహ్వానించినట్లు ఉన్నది. వారు వెళ్లవలసిన సమయము వచ్చినప్పుడు, అతడు ఇలా అన్నాడు: “నా కుమారులారా, దయచేసి, ఇంకొక్క దినము నాతో ఉండండి. మీ వీడ్కోలు నాకు కష్టముగా ఉన్నది.” (లేవీయకాండము 23:36 పై రాషీ)

మీ వీడ్కోలు నాకు కష్టముగా ఉన్నది. ఆ మాటలను గట్టిగా పట్టుకోండి. ఈ షియుర్ అంతటికీ అవే తాళపుచెవి.

ఇశ్రాయేలు దేశంలో వలె, మనం షెమినీ అత్సెరెత్ మరియు సిమ్ఖత్ తోరాను కలిపి ఆచరిస్తాం. సిమ్ఖత్ తోరా నాడు మనం తోరాను ముగిస్తాం, అదే ఊపిరిలో దానిని మళ్లీ ప్రారంభిస్తాం. మరియు ఈ షియుర్‌తో అంత్యదినముల గుండా మన ప్రయాణాన్ని ముగిస్తాం. సుక్కోత్ అంతటా మనం కష్టమైన విషయాల గురించి మాట్లాడాం: శ్రమపడే యోసేఫ్ కుమారుడు, శత్రువు, ప్రసవ వేదనలు, మృగము యొక్క ముద్ర. ఎనిమిదవ దినాన మనం అన్నిటికంటే సంతోషకరమైన ప్రశ్నను అడుగుతాం: కథ ఎలా ముగుస్తుంది?

దానికి జవాబు చెప్పడానికి, బైబిలులోని అత్యంత దుఃఖకరమైన గ్రంథంతో మనం ప్రారంభించాలి.

ఏఖా: వీడ్కోలు యొక్క మొర

“జనభరితమైన పట్టణము ఎట్లు [ఏఖా] ఏకాకియై కూర్చుండెను! అది విధవరాలివంటిదాయెను!” (విలాపవాక్యములు 1:1).

ఏఖా గ్రంథం, అంటే విలాపవాక్యములు, బబులోనీయులు యెరూషలేమును నాశనం చేసిన తర్వాత దాని కొరకు పెట్టిన మొర. సంవత్సరంలో అత్యంత చీకటి దినమైన తిషా బె’ఆవ్ నాడు మనం దానిని చదువుతాం. సంవత్సరంలో అత్యంత సంతోషకరమైన దినాన దాని గురించి ఎందుకు మాట్లాడాలి?

ఎందుకంటే ఏఖా ఒక వీడ్కోలు యొక్క కథ. మరియు ఏమి నాశనమైందని యిర్మీయా చెబుతున్నాడో వినండి:

“తోటలోని గుడిసెను కొట్టివేసినట్లు ఆయన తన గుడారమును [సుక్కో] బలాత్కారముగా తీసివేసెను; తన సమాజస్థలమును [మో’ఆదో] ఆయన పాడుచేసెను; సీయోనులో పండుగలను [మో’ఏద్] విశ్రాంతిదినములను హషేమ్ మరపునకు తెచ్చెను” (విలాపవాక్యములు 2:6).

హషేమ్ సుక్కా కూలద్రోయబడింది. పండుగలు మరచిపోబడ్డాయి. షబ్బాతులు మరచిపోబడ్డాయి. 5787లో షెమినీ అత్సెరెత్ ఒకేసారి సుక్కా దినం, పండుగ దినం మరియు షబ్బాత్. ఏఖా దేని కొరకు దుఃఖిస్తుందో, అదంతా మన చేతుల్లో ఉంది.

ఏఖాలో ఎవరు ఏడుస్తున్నారు? యెరూషలేము ఏడుస్తోంది: “రాత్రియందు అది బహుగా ఏడ్చుచున్నది, కన్నీరు దాని చెంపలమీద కారుచున్నది; దాని విటకాండ్రందరిలో దానిని ఓదార్చువాడొకడును లేడు” (విలాపవాక్యములు 1:2). కానీ హషేమ్ కూడా ఏడుస్తున్నాడని జ్ఞానులు బోధిస్తారు:

ప్రతి రాత్రికి మూడు జాములు ఉన్నాయి, మరియు ప్రతి జామునందు పరిశుద్ధుడు, ఆయన స్తుతింపబడును గాక, కూర్చుండి సింహమువలె గర్జించి ఇలా అంటాడు: “ఎవరి పాపముల వలన నేను నా మందిరమును నాశనము చేసి, నా ఆలయమును కాల్చివేసి, వారిని జనముల మధ్యకు చెదరగొట్టితినో, ఆ పిల్లలకు శ్రమ!” (బెరాఖోత్ 3ఎ)

యిర్మీయా ద్వారా హషేమ్ ఇలా అంటాడు: “నా ప్రాణము చాటైన స్థలములలో ఏడ్చును” (యిర్మీయా 13:17), మరియు హషేమ్‌కు ఒక దాచబడిన స్థలం ఉందని, అక్కడ ఆయన ఇశ్రాయేలు ప్రవాసము కొరకు ఏడుస్తాడని తాల్ముద్ బోధిస్తుంది (ఖగీగా 5బి).

ఇప్పుడు రాషీ ఉపమానం మనకు అర్థమవుతుంది. షెమినీ అత్సెరెత్ నాడు రాజు ఇలా అంటాడు: “మీ వీడ్కోలు నాకు కష్టముగా ఉన్నది.” తిషా బె’ఆవ్ నాడు ఆ వీడ్కోలు ఎలా ధ్వనిస్తుందో మనం వింటాం. ఏఖా, తన పిల్లలు దూరంగా వెళ్లిపోయిన ఒక తండ్రి యొక్క మొర. షెమినీ అత్సెరెత్ అంటే తండ్రి “ఉండండి” అని చెప్పడం.

దూరంగా ఉన్న ఆదరణకర్త

ఏఖాలో మనకు అవసరమైన ఇంకొక వచనం ఉంది:

“వీటినిబట్టి నేను ఏడ్చుచున్నాను; నా కన్ను, నా కన్ను నీరు ఒలుకుచున్నది, ఏలయనగా నా ప్రాణమును తెప్పరిల్లజేయు ఆదరణకర్త [మెనాఖేమ్] నాకు దూరమాయెను” (విలాపవాక్యములు 1:16).

ఈ వచనంలో జ్ఞానులు ఒక పేరును విన్నారు:

మషియాఖ్ పేరు ఏమిటి?… కొందరు అంటారు: ఖిజ్కియా కుమారుడైన మెనాఖేమ్ అతని పేరు, ఎందుకంటే ఇలా వ్రాయబడియున్నది: “నా ప్రాణమును తెప్పరిల్లజేయు ఆదరణకర్త [మెనాఖేమ్] నాకు దూరమాయెను.” (సన్హెడ్రిన్ 98బి)

మందిరం నాశనమైన అదే దినాన మషియాఖ్ జన్మించాడని, అతని పేరు మెనాఖేమ్, అంటే “ఆదరణకర్త” అని కూడా మిద్రాష్ చెబుతుంది (ఏఖా రబ్బా 1:51). అత్యంత చీకటి గడియలో, ఆదరణ అప్పటికే దారిలో ఉంది.

ఆ ఆదరణకు ఒక పేరు ఉందని మనం నమ్ముతాం. యేషువా మొదటిసారి యోసేఫ్ కుమారునిగా వచ్చాడు, మరియు దావీదు కుమారునిగా మళ్లీ వస్తాడు. ఆ తర్వాత, ఆయన పరిపాలన తర్వాత, ఏఖాకు చివరి జవాబు వస్తుంది.

ఏడు దినములు మరియు ఎనిమిదవది

సుక్కోత్ పంచాంగం లోకపు కథ అంతటినీ తనలో ఉంచుకొంటుంది.

సుక్కోత్ ఏడు దినాలలో, మందిరంలో డెబ్బై కోడెలు అర్పించబడ్డాయి, డెబ్బై జనాలలో ప్రతి ఒక్క జనానికి ఒకటి (సుక్కా 55బి). లోకమంతటి కొరకు ఏడు దినాలు. అవి ఈ లోకపు చరిత్రను సూచిస్తాయి, మషియాఖ్ దినాలు ముగిసే వరకు; ఆ దినాలలో జనాలు “పర్ణశాలల పండుగను ఆచరించుటకు” యెరూషలేముకు ఎక్కి వస్తారు (జెకర్యా 14:16). మషియాఖ్ పరిపాలనను జ్ఞానులు లోకపు గొప్ప షబ్బాత్ అని, ఏడవ వెయ్యి సంవత్సరాలు అని పిలుస్తారు (సన్హెడ్రిన్ 97ఎ).

కానీ ఎనిమిదవ దినాన, అర్పణ మారుతుంది. కేవలం “ఒక కోడెను ఒక పొట్టేలును” (సంఖ్యాకాండము 29:36). తాల్ముద్ వివరిస్తుంది:

ఆ ఒక్క కోడె ఎవరిని సూచిస్తుంది? ఆ ఏకైక జనమును. ఇది రక్తమాంసములు గల ఒక రాజు తన సేవకులతో ఇలా అన్నట్లు ఉన్నది: “నా కొరకు గొప్ప విందు సిద్ధము చేయండి.” చివరి దినాన, అతడు తన ప్రియ స్నేహితునితో ఇలా అన్నాడు: “నేను నీతో ఆనందించుటకు, నా కొరకు చిన్న భోజనము సిద్ధము చేయుము.” (సుక్కా 55బి)

ఎనిమిదవ దినం జనాల గురించి గానీ మషియాఖ్ రాజ్యం గురించి గానీ కాదు. అది సాన్నిహిత్యం గురించి. అతిథులు ఇంటికి వెళ్లిపోయారు. రాజు మరియు ఆయన ప్రియ స్నేహితుడు మాత్రమే కలిసి ఉన్నారు.

తోరాలో, ఎనిమిది అనే సంఖ్య ఎల్లప్పుడూ ఈ లోకానికి అతీతమైనదానిని సూచిస్తుంది. లోకం ఏడు దినాలలో సృష్టించబడింది. మగ శిశువు ఎనిమిదవ దినాన నిబంధనలోకి ప్రవేశిస్తాడు (ఆదికాండము 17:12). యాజకులు ఎనిమిదవ దినాన మిష్కాన్‌లో తమ సేవను ప్రారంభించారు (లేవీయకాండము 9:1). మందిర ప్రతిష్ఠ తర్వాత షలోమో (సొలొమోను) ప్రజలు “ఎనిమిదవ దినమున… సంతోషించుచు హృదయమున ఆనందించుచు” ఇంటికి వెళ్లారు (1 రాజులు 8:66). ఏడు సహజ లోకపు సంఖ్య అని, ఎనిమిది ప్రకృతికి అతీతమైనదాని సంఖ్య అని ప్రాగ్ నగరపు మహరల్ బోధించాడు: అది హషేమ్ మరియు ఆయన ప్రజలు మధ్యలో ఏదీ లేకుండా కలుసుకునే స్థలం.

అందుకే పండుగ యొక్క మహా అంత్యదినము ఓలమ్ హబా, అంటే రాబోయే లోకం యొక్క చిత్రం అని మనం అంటాం. అది మషియాఖ్ పరిపాలన కాదు, ఎందుకంటే అది ఇంకా ఏడవ దినమే; కానీ దాని తర్వాత వచ్చేది.

చాలా మంది క్రైస్తవులు ఏమి నమ్ముతారు

చాలా మంది క్రైస్తవులు అంతాన్ని ఇలా ఊహిస్తారు: మనం మరణించినప్పుడు, మన ఆత్మలు పరలోకానికి ఎగిరిపోతాయి, అక్కడ మనం దూతలతో కలిసి పాడుతూ మేఘాలపై శాశ్వతంగా జీవిస్తాం. భూమి విడిచిపెట్టబడుతుంది లేదా నాశనం చేయబడుతుంది.

బైబిలు చాలా భిన్నమైన చిత్రాన్ని ఇస్తుంది. నీతిమంతుల చివరి నివాసం మేఘం కాదు. అది ఆకాశం మరియు భూమి కలిసి ఏకమైన నూతనపరచబడిన సృష్టి:

“ఇదిగో నేను క్రొత్త ఆకాశమును క్రొత్త భూమిని సృజించుచున్నాను; మునుపటివి మరువబడును, జ్ఞాపకమునకు రావు… రోదనధ్వనియు విలాపధ్వనియు దానిలో ఇక వినబడవు” (యెషయా 65:17, 19).

మరియు నీతిమంతులు తేలియాడే ఆత్మలుగా ఉండిపోరు. వారు లేస్తారు: “సమాధులలో నిద్రించు అనేకులు మేలుకొందురు; కొందరు నిత్యజీవము అనుభవించుటకు” (దానియేలు 12:2). రాబోయే లోకం గురించిన తన బోధను మిష్నా ఈ మాటలతో ప్రారంభిస్తుంది: “ఇశ్రాయేలీయులందరికీ రాబోయే లోకంలో పాలు ఉన్నది” (మిష్నా సన్హెడ్రిన్ 10:1).

మన జ్ఞానులు కూడా రాబోయే లోకాన్ని రెండు విధాలుగా వర్ణిస్తారు. అది శరీరాలు లేని ఆత్మల లోకం అని రంబామ్ బోధిస్తాడు:

రాబోయే లోకంలో శరీరము లేదు… తినుట లేదు, త్రాగుట లేదు… కాని నీతిమంతులు తమ తలలపై కిరీటములతో కూర్చుండి షెఖీనా తేజస్సులో ఆనందించుదురు. (రంబామ్, హిల్ఖోత్ తెషువా 8:2, బెరాఖోత్ 17ఎ ను ఉదహరిస్తూ)

రంబాన్ దీనితో విభేదిస్తాడు. తన షా’ఆర్ హగెమూల్ గ్రంథంలో, రాబోయే లోకం పునరుత్థానం తర్వాత వస్తుందని, నీతిమంతులు దానిని నూతనముగా చేయబడిన లోకంలో శరీరం మరియు ఆత్మ కలిసి అనుభవిస్తారని అతడు బోధిస్తాడు.

బహుశా ఇద్దరూ సరైనవారే, దశలవారీగా. నీతిమంతుల ఆత్మలు ఇప్పుడు హషేమ్ వద్ద విశ్రమిస్తున్నాయి, చివరికి అవి నూతన సృష్టిలో జీవించడానికి లేస్తాయి. మరియు అత్యంత ముఖ్యమైన విషయంలో ఇద్దరూ ఏకీభవిస్తారు: రాబోయే లోకపు బహుమానం హషేమ్‌కు సమీపంగా ఉండడం, “షెఖీనా తేజస్సులో ఆనందించడం.”

మరియు ఇంకొక విషయంలో కూడా ఇద్దరూ ఏకీభవిస్తారు: దానిని మనం నిజంగా ఊహించలేము. తాల్ముద్ ఇలా చెబుతుంది:

ప్రవక్తలందరూ మషియాఖ్ దినాల గురించి మాత్రమే ప్రవచించారు. కాని రాబోయే లోకం విషయమైతే: “ఓ ఎలోహీమ్, నీవు తప్ప ఏ కన్నును చూడలేదు” (యెషయా 64:4). (బెరాఖోత్ 34బి)

పౌలు అదే వచనాన్ని ఉదహరిస్తాడు: “ఎలోహీమ్ తన్ను ప్రేమించువారికొరకు ఏవి సిద్ధపరచెనో అవి కంటికి కనబడలేదు, చెవికి వినబడలేదు, మనుష్య హృదయమునకు గోచరముకాలేదు” (1 కొరింథీయులకు 2:9). ప్రవక్తలు ఏడవ దినాన్ని వర్ణించగలిగారు. ఎనిమిదవ దినం మాటలకు అతీతమైనది.

ఏఖాకు జవాబు

కానీ ఎనిమిదవ దినం గురించి మనకు చెప్పబడిన ఒక విషయం ఉంది. శ్రద్ధగా వినండి, ఏఖాలోని ప్రతి పంక్తికీ జవాబు రావడం మీరు వింటారు.

మొదట, మషియాఖ్ పని సంపూర్ణమవుతుంది. పౌలు ఇలా అంటాడు:

“అటుతరువాత అంతము వచ్చును; అప్పుడు ఆయన తండ్రియైన ఎలోహీమ్‌కు రాజ్యమును అప్పగించును… ఎలోహీమ్ సర్వములో సర్వమగుటకై” (1 కొరింథీయులకు 15:24, 28).

మషియాఖ్ రాజ్యాన్ని తన కొరకు ఉంచుకోడు. ఆయన పరిపాలన ముగిసినప్పుడు, కుమారుడు దానిని తండ్రికి తిరిగి అప్పగిస్తాడు. ఏడవ దినం ముగుస్తుంది, ఎనిమిదవ దినం ప్రారంభమవుతుంది.

ఆ తర్వాత యోహాను దానిని చూస్తాడు:

“అంతట నేను క్రొత్త ఆకాశమును క్రొత్త భూమిని చూచితిని… మరియు యోహానను నేను, నూతన యెరూషలేము అను ఆ పరిశుద్ధ పట్టణము తన భర్తకొరకు అలంకరింపబడిన పెండ్లికుమార్తెవలె సిద్ధపడి పరలోకమునుండి ఎలోహీమ్ యొద్దనుండి దిగి వచ్చుట చూచితిని. అప్పుడు పరలోకమునుండి ఒక గొప్ప స్వరము ఇట్లనుట వింటిని: ఇదిగో ఎలోహీమ్ నివాసము మనుష్యులతో కూడ ఉన్నది, ఆయన వారితో కాపురముండును, వారు ఆయన ప్రజలైయుందురు… ఎలోహీమ్ వారి కన్నుల ప్రతి బాష్పబిందువును తుడిచివేయును; మరణమిక ఉండదు, దుఃఖమైనను ఏడ్పయినను ఇక ఉండదు” (ప్రకటన 21:1–4).

ఇప్పుడు దానిని ఏఖా పక్కన ఉంచి చూడండి:

• ఏఖా మొరపెడుతుంది: “పట్టణము ఎట్లు ఏకాకియై కూర్చుండెను… అది విధవరాలివంటిదాయెను!” ప్రకటన జవాబిస్తుంది: ఆ పట్టణము “తన భర్తకొరకు అలంకరింపబడిన పెండ్లికుమార్తెవలె” దిగి వస్తుంది. విధవరాలు పెండ్లికుమార్తె అవుతుంది.
• ఏఖా మొరపెడుతుంది: “ఆయన తన గుడారమును [సుక్కో] బలాత్కారముగా తీసివేసెను.” ప్రకటన జవాబిస్తుంది: “ఇదిగో ఎలోహీమ్ నివాసము మనుష్యులతో కూడ ఉన్నది.” గ్రీకు మాట స్కేనే, అంటే గుడారము. హషేమ్ సుక్కా మళ్లీ నిలుస్తోంది, ఈసారి శాశ్వతంగా.
• ఏఖా మొరపెడుతుంది: “కన్నీరు దాని చెంపలమీద కారుచున్నది… నా కన్ను నీరు ఒలుకుచున్నది.” ప్రకటన జవాబిస్తుంది: “ఎలోహీమ్ వారి కన్నుల ప్రతి బాష్పబిందువును తుడిచివేయును.” యెషయా ఎంతో కాలం ముందే దానిని వాగ్దానం చేశాడు: “ఆయన మరణమును జయమందు మింగివేయును; హషేమ్ ఎలోహీమ్ ప్రతివాని ముఖముమీది బాష్పబిందువులను తుడిచివేయును” (యెషయా 25:8).
• ఏఖా మొరపెడుతుంది: “ఆదరణకర్త నాకు దూరమాయెను.” ఎనిమిదవ దినాన, ఆదరణకర్త దూరంగా లేడు. “ఆయన వారితో కాపురముండును.”

కన్నీళ్ల గ్రంథానికి, ఎనిమిదవ దినాన, పంక్తి పంక్తికీ జవాబు వస్తుంది.

పండుగలో మహాదినమైన అంత్యదినము

“ఆ పండుగలో మహాదినమైన అంత్యదినమున,” యేషువా మందిరంలో నిలిచి బిగ్గరగా ఇలా చెప్పాడు:

“ఎవడైనను దప్పిగొనినయెడల నా యొద్దకు వచ్చి దాహము తీర్చుకొనవలెను. నాయందు విశ్వాసముంచువాడెవడో లేఖనము చెప్పినట్టు వాని కడుపులోనుండి జీవజల నదులు పారును” (యోహాను 7:37–38).

షెమినీ అత్సెరెత్ నాడు, ముసాఫ్ ప్రార్థనలో, మనం వర్షం కొరకు ప్రార్థించడం ప్రారంభిస్తాం: “మషీవ్ హారూయాఖ్ ఉమోరీద్ హగెషెమ్,” “ఆయన గాలిని వీచజేసి వర్షమును కురిపించువాడు” (మిష్నా తానీత్ 1:1–2). ఏఖా కన్నులు కన్నీళ్లతో ప్రవహించాయి. మహా అంత్యదినాన, ప్రవహించే నీళ్లు జీవజలములు: ఆయన ప్రజల హృదయాలలో కుమ్మరించబడిన హషేమ్ ఆత్మ. మరియు ప్రకటన చివరిలో, నూతన యెరూషలేములో, యోహాను “స్ఫటికమువలె మెరయుచు సింహాసనములోనుండి ప్రవహించుచున్న నిర్మలమైన జీవజలముల నది” చూస్తాడు (ప్రకటన 22:1).

సిమ్ఖత్ తోరా: కన్నీళ్ల ప్రవక్త

ఏఖాను ఎవరు వ్రాశారు? అది యిర్మీయా అని తాల్ముద్ చెబుతుంది (బావా బత్రా 15ఎ). అతడు ఏడ్చే ప్రవక్త అని పిలువబడతాడు. కానీ అదే యిర్మీయా ఇది కూడా వ్రాశాడు:

“హషేమ్ సెలవిచ్చునదేమనగా: రామాలో అంగలార్పును మహా రోదనధ్వనియు వినబడుచున్నది; రాహేలు తన పిల్లలను గూర్చి యేడ్చుచున్నది… హషేమ్ సెలవిచ్చునదేమనగా: ఏడ్వకుండ నీ స్వరమును, కన్నీళ్లు విడువకుండ నీ కన్నులను బిగబట్టుము… నీ అంతమును గూర్చి నిరీక్షణ కలదు, నీ పిల్లలు తమ స్వదేశమునకు తిరిగి వచ్చెదరు; ఇదే హషేమ్ వాక్కు” (యిర్మీయా 31:15–17).

మరియు కొన్ని వచనాల తర్వాతే:

“ఆ దినములైన తరువాత నేను ఇశ్రాయేలు వంశస్థులతో చేయబోవు నిబంధన ఇదే, అని హషేమ్ సెలవిచ్చుచున్నాడు: నా ధర్మశాస్త్రమును వారి అంతరంగమందుంచి వారి హృదయముల మీద దానిని వ్రాసెదను; నేను వారికి ఎలోహీమ్‌నై యుందును, వారు నా ప్రజలైయుందురు” (యిర్మీయా 31:33).

కన్నీళ్ల ప్రవక్తయే నూతన హృదయపు ప్రవక్త కూడా.

సిమ్ఖత్ తోరా నాడు మనం తోరా చివరి మాటలు చదువుతాం: మోషే మరణిస్తాడు, మరియు అతడు “ఇశ్రాయేలీయులందరి కన్నుల యెదుట” చేసిన గొప్ప కార్యాలతో తోరా ముగుస్తుంది (ద్వితీయోపదేశకాండము 34:12). చివరి మాట యిస్రాయేల్ (ישראל), దాని చివరి అక్షరం లామెద్ (ל). తర్వాత, ఆగకుండా, మనం ఆరంభానికి తిరిగి చుట్టుతాం: “బెరేషీత్” (בראשית). దాని మొదటి అక్షరం బేత్ (ב).

తోరా చివరి అక్షరాన్ని మొదటి అక్షరం పక్కన ఉంచండి, మీకు לב, లేవ్ వస్తుంది: హృదయం. తోరా అంతా, అంతము నుండి ఆరంభము వరకు, ఒక హృదయం చుట్టూ చుట్టబడి ఉంది. యిర్మీయా వాగ్దానం చేసింది సరిగ్గా అదే: “వారి హృదయముల మీద దానిని వ్రాసెదను.”

మనం ఎన్నడూ కన్నీళ్లతో ముగించము

ఇదిగో ఇంకొక రహస్యం. తిషా బె’ఆవ్ నాడు మనం ఏఖా చదివినప్పుడు, దాని చివరి వచనంతో ముగించము, ఎందుకంటే చివరి వచనం చాలా దుఃఖకరమైనది: “నీవు మమ్మును బొత్తిగా విసర్జించియున్నావు; మామీద అధికముగా కోపించియున్నావు” (విలాపవాక్యములు 5:22). దానికి బదులుగా, మనం వెనక్కి వెళ్లి దానికి ముందున్న వచనాన్ని మళ్లీ చదువుతాం:

“హషేమ్, మమ్మును నీ వైపునకు త్రిప్పుము, అప్పుడు మేము తిరుగుదుము; పూర్వకాలమునందువలె మా దినములను నూతనపరచుము” (విలాపవాక్యములు 5:21).

హీబ్రూలో: హషీవేను హషేమ్ ఏలేఖా వెనాషూవా, ఖద్దేష్ యామేను కెకెదెమ్.

ఆ మాటలను మనం ఇంకెక్కడ పాడుతాం? మనం తోరాను మందసములోనికి తిరిగి ఉంచిన ప్రతిసారీ, సిమ్ఖత్ తోరా నాడు కూడా. ఏఖా యొక్క చివరి మొర, మనం తోరాను ఇంటికి మోసుకువెళ్లేటప్పుడు పాడే పాటగా మారింది.

మరియు గమనించండి: ఏఖాతో మనం చేసేదే తోరాతో కూడా చేస్తాం. ఏఖాను తిరస్కారంతో ముగించము; వెనక్కి వెళ్లి “హషీవేను” పాడుతాం. తోరాను మోషే మరణంతో ముగించము; వెనక్కి వెళ్లి “బెరేషీత్” చదువుతాం. హషేమ్ కథలో, దుఃఖానికి ఎన్నడూ చివరి మాట దక్కదు.

“పూర్వకాలమునందువలె మా దినములను నూతనపరచుము.” “పూర్వకాలము” అనే మాట కెదెమ్, ఏదెను తోట కొరకు తోరా ఉపయోగించే అదే మాట; ఆ తోట “తూర్పున [మికెదెమ్]” నాటబడింది (ఆదికాండము 2:8). తోటలో ఆదాము దినాలకు తిరిగి వెళ్లాలనే ప్రార్థనగా మిద్రాష్ దీనిని చదువుతుంది (5:21 పై ఏఖా రబ్బా). మరియు తోరా మనలను తర్వాత తీసుకువెళ్లేది అక్కడికే: తిరిగి బెరేషీత్‌కు, తిరిగి తోటకు, అంతా ఆరంభమైన స్థలానికి.

నాతో ఉండండి

కాబట్టి ఇదే మన సుక్కోత్ ప్రయాణపు ముగింపు.

యోసేఫ్ కుమారుడు శ్రమపడతాడు, దావీదు కుమారుడు పరిపాలిస్తాడు. శత్రువు లేస్తాడు, ప్రసవ వేదనలు వస్తాయి, కానీ తుఫాను మధ్యలో హషేమ్ తన ప్రజలను తన సుక్కాలో కాపాడుతాడు. మనం ఎత్తుకొనిపోబడము; మనం ఇంటికి సమకూర్చబడతాం. మనం ఆయన నామముతో ముద్రించబడ్డాం.

ఆ తర్వాత లోకపు గొప్ప షబ్బాత్, మషియాఖ్ పరిపాలన వస్తుంది. ఆ తర్వాత ఎనిమిదవ దినం: కుమారుడు రాజ్యాన్ని తండ్రికి తిరిగి అప్పగిస్తాడు, హషేమ్ సుక్కా మనుష్యుల మధ్య శాశ్వతంగా నిలుస్తుంది, ఏఖా యొక్క ప్రతి కన్నీటిబొట్టు తుడిచివేయబడుతుంది, మరియు ప్రతి హృదయం మీద తోరా వ్రాయబడుతుంది.

రాత్రివేళ “ఆ పిల్లలకు శ్రమ” అని ఏడ్చిన రాజు, ప్రతి షెమినీ అత్సెరెత్ నాడు మనతో చెప్పే మాటనే ఎనిమిదవ దినాన చెబుతాడు: “నాతో ఉండండి. మీ వీడ్కోలు నాకు కష్టముగా ఉన్నది.”

మరియు ఈసారి, ఇక ఎవరూ ఎన్నడూ వెళ్లిపోవలసిన అవసరం ఉండదు.

“జీవమార్గమును నీవు నాకు తెలియజేసెదవు; నీ సన్నిధిని సంపూర్ణసంతోషము కలదు; నీ కుడిచేతిలో నిత్యము సుఖములు కలవు” (కీర్తనలు 16:11).

ఖగ్ సమేయాఖ్, మరియు షబ్బాత్ షలోమ్.