మందసం ఎక్కడ ఉంది?

మేఘంతో ఒక ఇంటిని నింపే పెట్టె

సుక్కోత్ రెండవ రోజు కోసం ఈ రోజు మనం చదివిన హఫ్తారా అయిన 1 రాజులు 8లో, ష్లోమో ఇశ్రాయేలును సమకూరుస్తాడు, “ఏతానీము అనే నెలలో, అంటే ఏడవ నెలలో, పండుగ సమయంలో.” యాజకులు నిబంధన మందసాన్ని అతి పరిశుద్ధ స్థలంలోకి తీసుకువెళ్తారు, “అప్పుడు మేఘం హషేమ్ మందిరాన్ని నింపింది, ఆ మేఘం కారణంగా యాజకులు సేవ చేయడానికి నిలబడలేకపోయారు” (8:10–11).

మహిమ వచ్చి దానిమీద నిలిచేంతగా ఈ మందసం ఏమిటి? దానికి ఏమి జరిగింది? రెండవ మందిరం గురించిన ఏ వృత్తాంతంలోనూ అది కనిపించదు. అది తిరిగి వస్తుందా? ఒకవేళ రాకపోతే, దాని అర్థం ఏమిటి? ఈ రోజు మనం జ్ఞానుల నుండి, ఇద్దరు ఆధునిక బోధకుల నుండి నేర్చుకుంటాం: రబ్బీ ఎఫ్రాయిమ్ పల్వనోవ్, రబ్బీ ఏరియల్ కోహెన్ అలోరో.

మందసం అంటే ఏమిటి

తోరా దానిని సరళంగా వర్ణిస్తుంది. అది తుమ్మ చెక్కతో చేసిన ఒక పెట్టె, లోపలా బయటా బంగారంతో పొదిగినది. దానికి ఉంగరాలు, మోతకర్రలు ఉన్నాయి, ఆ కర్రలను ఎప్పుడూ తీయకూడదు (నిర్గమకాండము 25:10–15). దాని మూత, కప్పోరెత్ లేదా కరుణాపీఠం, ఒకే బంగారు ముక్క. దానిమీద రెండు కెరూబులు ఒకదానికొకటి ఎదురుగా ఉండి, తమ రెక్కలను దానిపై చాచి ఉన్నాయి (25:17–20).

దాని లోపల నిబంధన పలకలు ఉన్నాయి. దాని పక్కన మోషే తాను వ్రాసిన తోరా గ్రంథపు చుట్టను ఉంచాడు, “అది అక్కడ నీకు వ్యతిరేకంగా సాక్షిగా ఉండేలా” (ద్వితీయోపదేశకాండము 31:26). మన్నా ఉన్న పాత్రను, చిగురించిన అహరోను కర్రను సాక్ష్యం ముందు ఉంచాలని తోరా చెప్పింది (నిర్గమకాండము 16:33–34; సంఖ్యాకాండము 17:10), హెబ్రీయులకు 9:4 వాటిని మందసంలో ఉన్నవాటితో కలిపి లెక్కిస్తుంది. ష్లోమో కాలానికి, 1 రాజులు 8:9 చెప్పినట్లు, లోపల పలకలు మాత్రమే ఉన్నాయి.

కానీ తోరా స్వయంగా నొక్కి చెప్పేది లోపల ఉన్నదాని గురించి కాదు. దానిపైనుండి వచ్చినదాని గురించి:

“అక్కడ నేను నిన్ను కలుసుకుంటాను. సాక్ష్యపు మందసం మీద ఉన్న రెండు కెరూబుల మధ్యనుండి, కరుణాపీఠం పైనుండి నేను నీతో మాట్లాడతాను.” (నిర్గమకాండము 25:22)

మోషే మాత్రమే తనకు ఇష్టమైనప్పుడల్లా అతి పరిశుద్ధ స్థలంలోకి వెళ్లి, కెరూబుల మధ్యనుండి వచ్చే స్వరాన్ని వినగలిగాడు (సంఖ్యాకాండము 7:89). మోషే వంటి ప్రవక్త అయిన మెస్సీయకు మూడవ మందిరంలో అదే విధంగా లోపలికి వెళ్లే అవకాశం ఉంటుందా? యెహెజ్కేలు చెప్పిన “అధిపతి” ద్వారం వరకు మాత్రమే రాగలడు (యెహెజ్కేలు 46:2).

ఒక చిన్న లోకంగా మిష్కాన్

మన జ్ఞానులు మిష్కాన్‌ను (ప్రత్యక్ష గుడారాన్ని) సృష్టి అంతటికీ, మనిషికీ ఒక నమూనాగా చూశారు. రబ్బీ పల్వనోవ్, మిద్రాష్ హగాదోల్‌ను ఉదహరిస్తూ, అర్పణలోని పదిహేను వస్తువులను (నిర్గమకాండము 25:3–7) మనిషి శరీర భాగాలుగా చదువుతారు:

• లోహాలు: బంగారం ఆత్మ, వెండి శరీరం, రాగి స్వరం.

• రంగు వేసిన ఉన్ని: నీలి రంగు తెఖెలెత్ సిరలు, ఊదా రంగు అర్గామాన్ మాంసం, ఎర్రని షాని రక్తం.

• కప్పులు: సన్నని నార పేగులు, మేక వెంట్రుకలు మనిషి వెంట్రుకలు, పొట్టేళ్ల తోళ్లు ముఖ చర్మం, తఖష్ తోళ్లు నెత్తి చర్మం.

• చెక్క, నూనె, సుగంధ ద్రవ్యాలు, రాళ్లు: తుమ్మ చెక్క ఎముకలు, దీపానికి నూనె కళ్లు, సుగంధ ద్రవ్యాలు ముక్కు, నోరు, అంగిలి. విలువైన రత్నాలు మూత్రపిండాలు, హృదయం.

తెరూమా భాగం మీద మిద్రాష్ హగాదోల్ ఈ పోలికను నిర్మాణం అంతటికీ కొనసాగిస్తుంది:

• దిమ్మలలో అమర్చిన పలకలు, వెన్నెముకలో అమర్చిన పక్కటెముకల వంటివి, భూమిలో అమర్చిన పర్వతాల వంటివి.

• పరిశుద్ధ స్థలానికి, అతి పరిశుద్ధ స్థలానికి మధ్య ఉన్న తెర, హృదయానికి కడుపుకు మధ్య ఉన్న వితానం (డయాఫ్రమ్) వంటిది, పై నీళ్లకు కింది నీళ్లకు మధ్య ఉన్న ఆకాశ విశాలం వంటిది.

• మెనోరా ఏడు దీపాలు జ్ఞానానికి ఉన్న ఏడు స్తంభాలు, ఆకాశంలోని ఏడు జ్యోతులు.

• సన్నిధి రొట్టెలు శరీరంలోని ఆహారం, ప్రతి ప్రాణికి ఆహారం ఇచ్చే భూమి.

• నాలుగు కప్పులు నాలుగు ఇంద్రియాలు, నాలుగు దిక్కులు.

అతి పరిశుద్ధ స్థలాన్ని చేరినప్పుడు, మిద్రాష్ మందసాన్ని హృదయంగా చేస్తుంది:

• మందసంలో 248 చేయవలసిన ఆజ్ఞలు, 365 చేయకూడని ఆజ్ఞలు ఉన్న తోరా ఉంది. శరీరానికి 248 అవయవాలు, 365 నరాలు ఉన్నాయి.

• ఊపిరితిత్తులు “జ్ఞానానికి, వివేకానికి స్థానమైన” హృదయం మీద విస్తరించినట్లు, పక్షులు భూమి మీద ఎగిరినట్లు, కెరూబులు మందసం మీద తమ రెక్కలు చాచాయి.

• స్వరం ఊపిరితిత్తుల మధ్యనుండి వచ్చినట్లే, ఆ స్వరం రెండు కెరూబుల మధ్యనుండి వచ్చింది.

మిద్రాష్ ఒక వాగ్దానంతో ముగుస్తుంది. హషేమ్ ఈ మూడింటినీ నూతనపరుస్తాడు: మిష్కాన్‌ను (“నా నివాసం వారితో ఉంటుంది,” యెహెజ్కేలు 37:27), పునరుత్థానంలో శరీరాన్ని (“నేను మీ సమాధులను తెరిచినప్పుడు,” యెహెజ్కేలు 37:13), లోకాన్ని (“క్రొత్త ఆకాశాలు, క్రొత్త భూమి,” యెషయా 65:17).

కబ్బాలా గ్రంథాలు మిష్కాన్‌లోని పది ముఖ్య భాగాలను పది సెఫిరోత్‌తో పోలుస్తాయి. జీవశాస్త్రవేత్త అయిన రబ్బీ పల్వనోవ్, అవి శరీరంలోని పది ముఖ్య వ్యవస్థలతో కూడా సరిపోతాయని జోడిస్తారు. ఆ లోకమంతటి మధ్యలో, ప్రతి మనిషి మధ్యలో, మందసం ఉంది: స్వరం వినబడే స్థలమైన హృదయం.

దాని ప్రయాణం

నిర్గమం నుండి ష్లోమో మందిరం వరకు మిష్కాన్ ఎక్కడెక్కడ నిలిచిందో తాల్ముద్ వివరిస్తుంది (జెవాఖీమ్ 118బి).

అది నిర్గమం తర్వాత మొదటి సంవత్సరంలో నిర్మించబడింది, మిగిలిన ముప్పై తొమ్మిది సంవత్సరాలు ఇశ్రాయేలు దానిని అరణ్యంలో మోసుకువెళ్లింది. వారు యొర్దాను దాటినప్పుడు, అది గిల్గాలులో పద్నాలుగు సంవత్సరాలు నిలిచింది: దేశాన్ని జయించిన ఏడు సంవత్సరాలు, దానిని గోత్రాలకు పంచిన ఏడు సంవత్సరాలు. అక్కడినుండి అది షిలోహుకు వెళ్లింది. అక్కడ అది అన్నిటికంటే ఎక్కువ కాలం, 369 సంవత్సరాలు, న్యాయాధిపతుల కాలమంతా నిలిచింది. ఏలీ కాలంలో మందసం ఫిలిష్తీయుల చేతికి చిక్కినప్పుడు అది షిలోహును విడిచిపెట్టింది. ఆ తర్వాత యెరూషలేములో మందిరం కట్టబడే వరకు అది నోబులో, తర్వాత గిబియోనులో యాభై ఏడు సంవత్సరాలు నిలిచింది.

లెక్కలు సరిపోతాయి. మొదటి సంవత్సరం, దానికి 39, 14, 369, 57 కలిపితే, సరిగ్గా 480 సంవత్సరాలు వస్తాయి. హఫ్తారా ఉన్న అదే గ్రంథం ఇచ్చే సంఖ్య అదే: “ఇశ్రాయేలీయులు ఐగుప్తు దేశం నుండి బయటికి వచ్చిన నాలుగు వందల ఎనభైయవ సంవత్సరంలో… అతడు హషేమ్ మందిరాన్ని కట్టడం మొదలుపెట్టాడు” (1 రాజులు 6:1).

39 అనే సంఖ్య మళ్లీ మళ్లీ వస్తుందని రబ్బీ పల్వనోవ్ గమనిస్తారు:

• షబ్బత్ రోజున నిషేధించబడిన 39 రకాల పనులు, ఇవి మిష్కాన్ నిర్మాణ పని నుండి నేర్చుకోబడ్డాయి (మిష్నా షబ్బత్ 7:2; షబ్బత్ 49బి)

• 39 కొరడా దెబ్బలు, “నలభైకి ఒకటి తక్కువ” (మిష్నా మక్కోత్ 3:10)

• మిద్రాష్‌లో చెప్పిన ఏదెను తోటలోని 39 శాపాలు

• యెషయా 26:19లో పునరుత్థానపు మంచు అయిన తాల్, దాని అక్షరాల విలువ కలిపితే 39

బహుశా ఇవన్నీ కలిసి ఉంటాయి. మిష్కాన్‌ను కట్టిన పని నుండే మనం షబ్బత్ రోజున విశ్రాంతి తీసుకుంటాం. చనిపోయినవారిని లేపే మంచు, లోకంలోకి మరణాన్ని తెచ్చిన శాపాలకు జవాబు ఇస్తుంది.

మందసం యుద్ధానికి వెళ్లింది. మందసం బయలుదేరినప్పుడు మోషే ఇలా అన్నాడు, “హషేమ్, లెమ్ము, నీ శత్రువులు చెదిరిపోవాలి” (సంఖ్యాకాండము 10:35). ఇశ్రాయేలు దానిని యుద్ధంలోకి మోసుకువెళ్లింది. ఏలీ కాలంలో ఫిలిష్తీయులు దానిని పట్టుకున్నారు, కానీ వారు దానిని ఎక్కడికి తీసుకువెళ్లినా తెగుళ్లు, గడ్డలు వారిని బాధించాయి, అందుకే వారు దానిని తిరిగి పంపించారు (1 సమూయేలు 4–6).

దావీదు దానిని యెరూషలేముకు తెచ్చాడు, మందిరం ఇంకా లేనప్పుడే. అతడు యెరూషలేమును పట్టుకుని, మందసాన్ని పైకి తెచ్చాడు. దారిలో ఉజ్జా దానిని పట్టుకోవడానికి చెయ్యి చాపినప్పుడు చనిపోయాడు (2 సమూయేలు 6). తర్వాత మందిరం నిలబడబోయే కొండపై ఉన్న కళ్లాన్ని దావీదు కొన్నాడు (2 సమూయేలు 24). ష్లోమో మందిరాన్ని కట్టి అన్నిటినీ దానిలోకి తెచ్చేవరకు మిష్కాన్ మాత్రం వెనుకనే ఉండిపోయింది.

షీషకు. రాజైన రెహబాము ఐదవ సంవత్సరంలో (1 రాజులు 14:25), ఫరో షీషకు యెరూషలేము మీదికి వచ్చి “హషేమ్ మందిరపు ఖజానాలను తీసుకుపోయాడు… అతడు అంతా తీసుకుపోయాడు” (1 రాజులు 14:26). రెహబాము బంగారు డాళ్లకు బదులుగా ఇత్తడి డాళ్లు చేయించాడు. షీషకు మందసాన్ని తీసుకుపోయాడా? ఈ దండయాత్రను నమోదు చేసిన కర్నాక్‌లోని బుబాస్టైట్ ద్వారాన్ని రబ్బీ పల్వనోవ్ ప్రస్తావిస్తారు. రంబామ్‌ను అనుసరిస్తూ, ఆయన “లేదు” అని జవాబిస్తారు.

యోషీయా. మందిరం నాశనం అవుతుందని ష్లోమో ముందుగానే చూసి, మందసాన్ని దాచడానికి మందిర కొండ కింద లోతుగా ఒక రహస్య గదిని కట్టాడని రంబామ్ వ్రాస్తాడు (హిల్ఖోత్ బేత్ హబెఖీరా 4:1). దానిని అక్కడ దాచినది రాజైన యోషీయా అని, మన్నా పాత్ర, అభిషేక తైలపు బుడ్డి, అహరోను కర్రలను కూడా దానితో కలిపి దాచాడని తాల్ముద్ చెబుతుంది (యోమా 52బి). దీని వెనుక ఉన్న వచనం లేవీయులకు యోషీయా ఇచ్చిన ఆజ్ఞ: “పరిశుద్ధ మందసాన్ని ష్లోమో… కట్టిన మందిరంలో ఉంచండి” (2 దినవృత్తాంతములు 35:3).

రెండవ మందిరంలో మందసం లేదు. దాని స్థానంలో, యోమ్ కిప్పూర్ రోజున, ప్రధాన యాజకుడు ధూపాన్ని ఒక ఒట్టి బండ మీద ఉంచేవాడని మిష్నా చెబుతుంది. అదే ఎవెన్ షెతియా, అంటే పునాది రాయి, అది నేల నుండి మూడు వేళ్ల ఎత్తు పైకి లేచి ఉండేది (మిష్నా యోమా 5:2). లోకం ఆ రాయి నుండే స్థాపించబడిందని తాల్ముద్ చెబుతుంది (యోమా 54బి), సృష్టి విస్తరించిన బిందువు అదేనని జోహర్ అంటుంది. నేడు అది డోమ్ ఆఫ్ ది రాక్ (బండ గుమ్మటం) కింద ఉంది.

అది ఎక్కడికి వెళ్లింది?

మందసం “తీసుకుపోబడిన” (నిత్లా) తర్వాత, ఆ రాయి మాత్రమే మిగిలిందని యోమా మిష్నా చెబుతుంది. “తీసుకుపోబడింది” అంటే ఏమిటని తాల్ముద్ (యోమా 53బి–54ఎ) అడుగుతుంది, అక్కడినుండి అభిప్రాయాలు విడిపోతాయి.

బబులోనుకు బందీగా. మందసం బందీగా వెళ్లిందని కొందరు జ్ఞానులు అంటారు. రబ్బీ ఎలీయెజెర్ దీనిని 2 దినవృత్తాంతములు 36:10 నుండి నేర్చుకుంటాడు, అక్కడ నెబుకద్నెజరు యూదా రాజును “హషేమ్ మందిరంలోని విలువైన వస్తువులతో పాటు” బబులోనుకు తీసుకువెళ్తాడు. రబ్బీ షిమోన్ బార్ యోఖాయ్ దీనిని హిజ్కియాకు యెషయా ఇచ్చిన హెచ్చరిక నుండి నేర్చుకుంటాడు: “ఏదీ మిగలదు” (యెషయా 39:6).

అది ఉన్నచోటనే దాచబడింది. మందసం మందిర కొండను ఎప్పుడూ విడిచిపెట్టలేదని రబ్బీ యెహూదా బెన్ లకీష్ అంటాడు. ఈ ఉదయం హఫ్తారాలోని వచనాన్ని, అంటే మందసపు మోతకర్రలు “నేటి వరకు అక్కడే ఉన్నాయి” (1 రాజులు 8:8) అన్నదాన్ని, అది ఇప్పటికీ అక్కడే ఉందని అర్థంగా ఆయన చదువుతాడు. మందిర ఆవరణలో మిగతా రాళ్లకంటే వేరుగా కనిపించిన ఒక నేల రాయిని గమనించిన ఒక యాజకుని గురించి మిష్నా చెబుతుంది. అతడు ఎవరికైనా చెప్పకముందే చనిపోయాడు, అందుకే మందసం అక్కడ దాచబడిందని వారు తెలుసుకున్నారు (మిష్నా షెకాలీమ్ 6:1–2). దానిని దాచిన రాజు యోషీయా అని తాల్ముద్ పేరు చెబుతుంది (యోమా 52బి), ష్లోమో చాలా కాలం ముందే దానికోసం ఒక రహస్య గదిని కట్టాడని రంబామ్ వ్రాస్తాడు (హిల్ఖోత్ బేత్ హబెఖీరా 4:1).

నెబో పర్వతం. బబులోనీయులు రాకముందే ప్రవక్తయైన యిర్మీయా మందసాన్ని యెరూషలేము నుండి బయటికి తీసుకువెళ్లాడని ఒక పాత సంప్రదాయం చెబుతుంది. మోషే చనిపోయిన, యొర్దానుకు తూర్పున ఉన్న నెబో పర్వతం మీది ఒక గుహలో అతడు దానిని దాచి, ద్వారాన్ని మూసివేశాడు (2 మక్కబీయులు 2:4–8).

ఇథియోపియా. ష్లోమోకు, షేబ రాణికి పుట్టిన కుమారుడు మెనెలిక్ మందసాన్ని అక్సుమ్‌కు తెచ్చాడని ఇథియోపియన్ ఆర్థడాక్స్ చర్చి చెబుతుంది. అక్కడ ఒక చర్చి నేటికీ దానిని కాపాడుతున్నానని చెప్పుకుంటుంది. రబ్బీ పల్వనోవ్ దీనిని తిరస్కరిస్తారు. ఇథియోపియా గురించి అధ్యయనం చేసిన ఒక బ్రిటిష్ అధికారి, పండితుడు 1940లలో ఆ పవిత్ర స్థలంలోకి అనుమతించబడ్డాడు, అక్కడ అతనికి మధ్యయుగాల నాటి ఒక చెక్క పెట్టె మాత్రమే కనిపించింది. మెనెలిక్ కథ, ఆ సంఘటనలు జరిగిన శతాబ్దాల తర్వాత వ్రాయబడిన కెబ్రా నగాస్ట్ నుండి వచ్చిందని పల్వనోవ్ చూపిస్తారు. సీయోను, యూదా సింహం, “జా” అనే మాటలు గల రాస్తాఫారియన్ ఉద్యమం దీని నుండే పుట్టిందని ఆయన గమనిస్తారు.

ఐగుప్తు, ఆఫ్రికా, అరేబియా. మందసం కొంతకాలం నైలు నదిలోని ఎలిఫెంటైన్ దీవిపై ఉన్న యూదు ఆలయంలో ఉంచబడిందనే ఒక ఆలోచనను పల్వనోవ్ ప్రస్తావిస్తారు. ట్యూడర్ పార్ఫిట్ తన ది లాస్ట్ ఆర్క్ ఆఫ్ ది కవెనెంట్ (తప్పిపోయిన నిబంధన మందసం) అనే పుస్తకంలో, దక్షిణ ఆఫ్రికాలోని లెంబా ప్రజల వరకు, వారి పవిత్ర వస్తువుల వరకు ఒక జాడను అనుసరించాడు. మందసం మక్కా దగ్గర లేదా బాగ్దాద్ దగ్గర ఒక గుహలో ఉందని చెప్పే సంప్రదాయాలను కూడా అతడు సేకరించాడు. అతని వెదకడం అతనిని ఆఫ్రికా, అరేబియా, పపువా న్యూ గినియా అంతటా తిప్పింది, పల్వనోవ్ చదివిన ప్రకారం, అది మందసం లేకుండానే ముగుస్తుంది.

రోమ్. తీతు విజయ తోరణం మీద చూపించిన మందిర పాత్రలతో పాటు రోమీయులు మందసాన్ని కూడా తీసుకుపోయారని ఒక ప్రసిద్ధ సిద్ధాంతం చెబుతుంది. పల్వనోవ్ దీనిని ఒక సరళమైన కారణంతో తిరస్కరిస్తారు. రోమీయులు రెండవ మందిరాన్ని నాశనం చేశారు, రెండవ మందిరంలో మందసమే లేదు. తోరణం చూపించినట్లు వారు మెనోరాను తీసుకుపోయారు, కానీ మందసాన్ని కాదు. రబ్బీ హ్యారీ మోస్కోవిట్జ్ అనే స్నేహితునికి వాటికన్ నేలమాళిగల్లోకి వెళ్లడానికి అనుమతి ఇవ్వబడిందని, అక్కడ కూడా అతనికి అది కనిపించలేదని ఆయన జోడిస్తారు.

మందిర కొండ కింద, కళ్లారా చూసినది. 1980లలో మందిర కొండ దగ్గర తవ్వుతున్నప్పుడు రబ్బీలు ష్లోమో గోరెన్, యెహూదా గెట్జ్ ఆ రహస్య గదిని చేరుకుని మందసాన్ని చూశారని ఒక కథ ఉంది. పల్వనోవ్ దీనిని తాను నిర్ధారించలేని ఒక వార్తగా చెబుతారు, ఆ వార్త బయటికి వచ్చినప్పుడు అల్లర్లు చెలరేగాయని చెబుతారు. 1967 తర్వాత ఆ కొండను వక్ఫ్ చేతుల్లో వదిలేయాలన్న నిర్ణయాన్ని, అప్పటినుండి దాని కింద నుండి మట్టిని తీసివేయడాన్ని కూడా ఆయన విమర్శిస్తారు.

ఒక గూఢచారి సంస్థ దర్శనం. ఇటీవల బహిరంగపరచబడిన 1988 నాటి CIA “రిమోట్ వ్యూయింగ్” (దూరదృష్టి) నివేదిక, మందసం భూమి కింద, గుమ్మటాల కింద ఉన్న తేమగల, చీకటి స్థలంలో, అరబిక్ మాట్లాడే ప్రజల మధ్య ఉందని వర్ణించింది.

ఈ లోకంలో కాదు. పల్వనోవ్ తనదైన ఇంకొక అవకాశాన్ని కూడా చెబుతారు. మందసం పూర్తిగా ఈ లోకం నుండే తీసివేయబడి ఉండవచ్చు, మూడవ మందిరం పరలోకం నుండి దిగివచ్చినప్పుడు దానితో కలిసి తిరిగి రావచ్చు.

నిజంగా అది ఏమిటి?

కెరూబులు. రెక్కలున్న బొద్దుగా ఉన్న పసిపిల్లల చిత్రమే మనకు బాగా తెలుసు. ఆ చిత్రం తనాఖ్ నుండి కాదు, గ్రీకుల క్యుపిడ్ నుండి వచ్చిందని రబ్బీ పల్వనోవ్ అంటారు. కెరూబులు మొదట, గిరగిర తిరిగే జ్వాలామయమైన ఖడ్గంతో ఏదెనును కాపలా కాస్తూ కనిపిస్తారు (ఆదికాండము 3:24). లేఖనాలన్నిటిలో దూతలు ఖడ్గాలు పట్టుకుంటారు, రథాలు ఎక్కుతారు, హషేమ్ త్సెవాఓత్, అంటే సైన్యాలకు అధిపతియైన ప్రభువు. నాలుగు ముఖాల జీవులను యెహెజ్కేలు కెరూబులు అని పిలుస్తాడు (యెహెజ్కేలు 10:15, 20), వాటికి మనిషి, సింహం, ఎద్దు, గరుడ పక్షి ముఖాలు ఉన్నాయి (1:10). తాల్ముద్ ఇచ్చే నిర్వచనం కె-రవ్యా, “ఒక బిడ్డ వలె,” అంటే బిడ్డ ముఖం (సుక్కా 5బి; ఖగీగా 13బి). రబ్బీ పల్వనోవ్ కెరూవ్ అనే పదాన్ని రథం అని అర్థమిచ్చే మెర్కావా‌తో ముడిపెడతారు. ప్రాచీన తూర్పు దేశాలలోని రెక్కలున్న కాపలా ఆకారాలైన షెదు, కరిబు, లమాస్సులను ఆయన చూపిస్తారు, వాటికి మనిషి ముఖం, సింహపు శరీరం, ఎద్దు కాళ్లు, గరుడ పక్షి రెక్కలు ఉంటాయి. కెరూబులు ఎక్కువగా వీటిలాగే కనిపించేవా అని ఆయన అడుగుతారు.

ఆ ఆకారాలే జ్ఞానులను కలవరపెట్టాయి: విగ్రహాలను అంతగా వ్యతిరేకించే ఒక ప్రజ అతి పరిశుద్ధ స్థలంలో బంగారు ఆకారాలను ఎలా ఉంచగలదు? ఒక జవాబు ఏమిటంటే, బంగారు దూడ తర్వాత మిష్కాన్ అంతా ఒక సడలింపుగా ఇవ్వబడింది. “తోరాలో ముందు వెనుక అనేది లేదు” కాబట్టి ఆ ఆజ్ఞ దూడ తర్వాతే వచ్చిందని రాషీ అంటాడు (నిర్గమకాండము 31:18 పై రాషీ), దూడ బంగారానికి ప్రాయశ్చిత్తం చేయడానికే మిష్కాన్ బంగారం వచ్చిందని మిద్రాష్ చెబుతుంది (తన్ఖూమా, తెరూమా 8). అయినా హషేమ్ “దెబ్బకు ముందే మందును సిద్ధం చేస్తాడు” కాబట్టి తోరా దానిని ముందుగా చెబుతుంది (మెగిల్లా 13బి).

రబ్బీ కోహెన్ అలోరో రథం చిత్రాన్ని ఇంకా ముందుకు తీసుకువెళ్తారు. మహిమ మేఘాలను ఎలోహీమ్ రథాల చుట్టూ ఉన్న మేఘాలుగా, దూతలను అంత్యకాలంలో ఇశ్రాయేలు కోసం పోరాడటానికి దిగివచ్చే యోధుల సైన్యంగా ఆయన చదువుతారు.

“విద్యుత్” మందసం. బేన్ ష్నేయ్ (“రెండు కెరూబుల మధ్యనుండి”) అనే మాటలలో, అక్షరాలను మార్చే ఒక సంకేతం ద్వారా ఖష్మల్ అనే పదం వస్తుందని బాల్ హటూరీమ్ కనుగొన్నాడని రబ్బీ పల్వనోవ్ ఉదహరిస్తారు. రథం యొక్క ప్రకాశానికి యెహెజ్కేలు వాడిన పదం అదే (యెహెజ్కేలు 1:4). సెప్టువజింట్ ఖష్మల్‌ను ఎలెక్ట్రాన్ అని అనువదించింది, ఆధునిక హీబ్రూలో దాని అర్థం విద్యుత్. అరిజల్ బోధను వ్రాసిన రబ్బీ ఖయీమ్ వీటల్‌ను కూడా ఆయన ఉదహరిస్తారు: ఖష్మల్ రహస్యం “మాంసంలో, నరాలలో” ఉంది. కండరాలు, నరాలు విద్యుత్ ప్రవాహంతో పనిచేస్తాయని గాల్వానీ, వోల్టా కనుగొనడానికి శతాబ్దాల ముందే ఇది చెప్పబడిందని ఆయన గమనిస్తారు. ఈ ఆధారాల నుండి, ఉజ్జా మరణాన్ని (2 సమూయేలు 6:7) అతడు మందసాన్ని ముట్టినప్పుడు దాని శక్తి అతనిని కొట్టడంగా, యుద్ధంలో మందసపు శక్తిని అదే బలంగా ఆయన చదువుతారు.

స్థలం తీసుకోని మందసం. తాల్ముద్ ఇలా బోధిస్తుంది, “మందసపు స్థలం కొలతలో చేరలేదు” (మెగిల్లా 10బి; యోమా 21ఎ; బావా బత్రా 99ఎ). అతి పరిశుద్ధ స్థలం ఇరవై మూరల (సుమారు 9 మీటర్ల) వెడల్పు, అయినా ప్రతి పక్క గోడ నుండి మందసం వరకు పది మూరలు (సుమారు 4.5 మీటర్లు) ఉన్నాయి. మందసం అక్కడ ఉంది, అయినా అది ఏ స్థలమూ తీసుకోలేదు. స్థలం కుంచించుకుపోయిన ఇతరుల గురించి కూడా తాల్ముద్ చెబుతుంది: ఎలీయెజెరు కోసం, యాకోబు కోసం, అబీషై కోసం భూమి “దూకింది” (సన్హెద్రిన్ 95ఎ), యాకోబు నిచ్చెన 8,000 పరసాంగుల వెడల్పు ఉంది (ఖుల్లిన్ 91బి), అయితే మరోచోట లోకమంతా 6,000 అని తాల్ముద్ చెబుతుంది (పెసాఖీమ్ 94ఎ). నోఆఖ్ ఓడ బయటికంటే లోపల పెద్దదిగా ఉందని వర్ణించే జోహర్‌ను రబ్బీ పల్వనోవ్ ఉదహరిస్తారు. ఈ రెండు పెట్టెలు, తేవా (ఓడ), ఆరోన్ (మందసం), ఒకే సూత్రంపై పనిచేస్తాయని ఆయన సూచిస్తారు, సాపేక్ష సిద్ధాంతంలోని పొడవు సంకోచాన్ని ఒక సాధ్యమైన వివరణగా చెబుతారు.

అది తిరిగి వస్తుందా?

మొదట మన ఆధారాలు వేర్వేరు జవాబులు ఇస్తున్నట్లు కనిపిస్తాయి. కలిపి చదివితే, అవి దశలవారీగా ఒకే నిరీక్షణను వర్ణిస్తాయి.

పైనున్న మందసం. మందసాన్ని మోషే రూపొందించలేదు. అతడు దానిని “కొండ మీద నీకు చూపించిన నమూనా ప్రకారం” కట్టాడు (నిర్గమకాండము 25:40; హెబ్రీయులకు 8:5). అతి పరిశుద్ధ స్థలంలోని మందసం, పైన అప్పటికే ఉన్న ఒక మందసానికి నకలు. యోహాను ఆ అసలుదానిని చూస్తాడు: “అప్పుడు పరలోకంలో ఎలోహీమ్ ఆలయం తెరవబడింది, ఆయన ఆలయంలో ఆయన నిబంధన మందసం కనిపించింది. మెరుపులు, స్వరాలు, ఉరుములు, భూకంపం, గొప్ప వడగండ్లు కలిగాయి” (ప్రకటన 11:19). లోక రాజ్యాలు హషేమ్ రాజ్యంగా, ఆయన మెస్సీయ రాజ్యంగా మారే ఏడవ బూర సమయంలో అది కనిపిస్తుంది. అరణ్యంలో మందసం బయలుదేరినప్పుడు “హషేమ్, లెమ్ము, నీ శత్రువులు చెదిరిపోవాలి” (సంఖ్యాకాండము 10:35) అన్నట్లే, అది బయలుదేరడం అంటే ప్రభువు యుద్ధానికి బయలుదేరుతున్నాడని అర్థం. రథం వలె పనిచేసే మందసం గురించి రబ్బీ పల్వనోవ్ ఇచ్చిన చిత్రం, మేఘంలో దిగివచ్చే యోధుల సైన్యం గురించి రబ్బీ కోహెన్ అలోరో ఇచ్చిన చిత్రం ఇదే. కాబట్టి మందసం ఎప్పుడూ పోగొట్టుకోబడలేదు. దాని అసలుది పైన భద్రంగా ఉంది, అదే మొదట కదులుతుంది.

మందిరం దిగివస్తుంది. రాషీ ఇలా బోధిస్తాడు: “మనం ఎదురుచూస్తున్న భవిష్యత్ పరిశుద్ధాలయం కట్టబడి, సంపూర్ణం చేయబడి ఉంది; అది బయలుపరచబడి పరలోకం నుండి వస్తుంది” (సుక్కా 41ఎ పై రాషీ). రబ్బీ పల్వనోవ్ “హషేమ్ ఇల్లు కట్టకపోతే” (కీర్తనలు 127:1), “ప్రభువా, నీ చేతులు స్థాపించిన పరిశుద్ధాలయం” (నిర్గమకాండము 15:17) అనే వచనాలను జోడిస్తారు. పైన కట్టబడినది కిందికి తేబడుతుంది. రబ్బీ పల్వనోవ్ స్పష్టంగా ఇలా అంటారు, “నిబంధన మందసం తిరిగి వస్తుంది.” రంబామ్ వ్రాసినట్లు ష్లోమో దాచిన మందసం ఇంకా కొండ కింద ఉంటే, అది బయటికి తేబడుతుంది. అది ఈ లోకం నుండే తీసివేయబడి ఉంటే, అది ఆ మందిరంతో కలిసి వస్తుంది. ఆయన ఈ ఉదయం హఫ్తారాను అదే విధంగా చదువుతారు: యాజకులు మందసాన్ని లోపలికి తెచ్చినప్పుడు మేఘం ష్లోమో మందిరాన్ని నింపినట్లే, “నిబంధన మందసం తిరిగి రావడం కోసం కూడా మనం ఎదురుచూస్తున్నాం,” మహిమ మేఘాలతో పాటు.

మనుషుల చేతులతో కూడా కట్టబడుతుంది. రాజైన మెస్సీయ పరిశుద్ధాలయాన్ని కడతాడని రంబామ్ వ్రాస్తాడు (హిల్ఖోత్ మెలాఖీమ్ 11:1). ఒక మందిరానికి తప్పనిసరిగా ఉండవలసిన పాత్రలలో ఆయన మందసాన్ని లెక్కించడు (హిల్ఖోత్ బేత్ హబెఖీరా 1:5), రెండవ మందిరం అది లేకుండానే శతాబ్దాల పాటు సేవ చేసింది. రబ్బీ పల్వనోవ్ చెప్పినట్లు, “అది తిరిగి రాకపోయినా, మనం మూడవ మందిరాన్ని కట్టవచ్చు.” ఈ రెండూ ఒకదానికొకటి వ్యతిరేకం కాదని కూడా ఆయన నమ్ముతారు: కింద నుండి మనం కట్టేదీ, పైనుండి హషేమ్ పంపేదీ కలుసుకుంటాయి, చేతులతో కట్టిన మందిరం, పరలోకం నుండి బయలుపరచబడిన మందిరం ఒక్కటవుతాయి. మందసం తిరిగి రావడం ఆ మందిరానికి కిరీటం వంటి ఒక బహుమానం. దానిని కట్టడానికి అది షరతు కాదు.

అప్పుడు దానికోసం ఎవరూ వెదకరు. తర్వాత ఏమి జరుగుతుందో యిర్మీయా వర్ణిస్తాడు:

“ఆ దినాలలో… ‘హషేమ్ నిబంధన మందసం’ అని వారు ఇక చెప్పరు; అది వారి మనస్సుకు రాదు; వారు దానిని జ్ఞాపకం చేసుకోరు; దాని దగ్గరికి వెళ్లరు; అది మళ్లీ చేయబడదు.” (యిర్మీయా 3:16)

మందసం కనిపించకుండా పోతుందని ఆయన చెప్పడం లేదు. దానికోసం వెదకవలసిన అవసరం ఎవరికీ ఉండదని ఆయన చెబుతున్నాడు. రాషీ ఇలా వివరిస్తాడు: “మీ సమాజమంతా పరిశుద్ధంగా ఉంటుంది, అది మందసమైనట్లుగా నేను దానిలో నివసిస్తాను.” తర్వాతి వచనం పట్టణం గురించి అదే చెబుతుంది: “ఆ కాలంలో వారు యెరూషలేమును హషేమ్ సింహాసనం అని పిలుస్తారు; జనములన్నీ దాని దగ్గరికి సమకూర్చబడతాయి” (3:17). కరుణాపీఠం కెరూబుల మధ్య ఉన్న హషేమ్ సింహాసనం. ఆ దినాన పట్టణమంతా ఆయన సింహాసనం, ప్రజలంతా ఆయన మందసం.

కాబట్టి ముక్కలన్నీ కలిసి సరిపోతాయి. పరలోక మందసం మొదట యుద్ధానికి బయలుదేరుతుంది. మందిరం దిగివస్తుంది, దాచబడిన మందసం ఏదైనా దానితో కలిసి బయలుపరచబడుతుంది. ఒకప్పుడు మందసం మోసిన సన్నిధి పరిశుద్ధ పట్టణంలోని పరిశుద్ధ ప్రజలపై నిలుస్తుంది, అదెంత పూర్తిగా అంటే, ఒక పెట్టె కోసం వెదకాలనే ఆలోచన ఎవరికీ రాదు. ఈ ఉదయం యాజకులు మందసాన్ని ష్లోమో మందిరంలోకి తీసుకువెళ్లడం, ఎవరూ సేవ చేయడానికి నిలబడలేనంతగా మేఘం దానిని నింపడం మనం విన్నాం. ఈ సుక్కోత్‌లో మనం ఎదురుచూసేది అదే: ఒక గుహ నుండి తిరిగి దొరికిన పెట్టె కాదు, మహిమ తన స్థానానికి తిరిగి రావడం. మిద్రాష్ మందసాన్ని హృదయం అని పిలుస్తుంది, ఇశ్రాయేలు హషేమ్ చిత్తాన్ని చేసినప్పుడల్లా దానిపైనున్న కెరూబులు ఒకదానికొకటి ఎదురుగా చూశాయని తాల్ముద్ చెబుతుంది (బావా బత్రా 99ఎ). వాటి మధ్యనుండి ఆ స్వరం మళ్లీ మాట్లాడాలని మనం కోరుకుంటే, మందసం ఎప్పుడూ నిలిచిన చోటనే మనం మొదలుపెట్టాలి: హషేమ్ వైపు, ఒకరి వైపు ఒకరు తిరిగిన హృదయాలలో. ఖగ్ సమేయాఖ్.